July 2023 nkɔmhyɛ – a Jucelino Luz kyerɛwee

“Adaeso nyɛ nneɛma a wɔahyɛ ato hɔ…”
- Brazilfoɔ firi aseɛ hwere wɔn boasetɔ na wɔtew atua tia atemmuo ne amammui nhyehyɛeɛ ne n’ananmusifoɔ a wɔwɔ Brazil nyinaa, a ɛbɛtumi aba sɛ wɔbɛtow ahyɛ wɔn so, ayɛ ɔyɛkyerɛ ne asiane a ɛwɔ hɔ sɛ ɔmanko bɛba daakye a enni akyiri – na obiara rennyɛ saa wobetumi asiw ɔmanfo atuatewfo a wɔbɛtrɛw no ano, wɔbɛtwa Brasília nso ho ahyia, wɔremma wɔn a wɔde wɔn ho hyɛ mu no mu biara nkɔ mu bio… nneɛma bɛyɛ den ama obiara a ɔde ne ho ahyɛ mprempren nhyehyɛe no mu; na wɔn mu pii bɛbɔ mmɔden sɛ wobeguan afi Brazil sɛnea ɛbɛyɛ a wɔrenkum wɔn (wɔpam obi wɔ ɔkwan a wɔpɛ so), nanso wɔ amannɔne no, wɔn mu pii behu ɔsɔretia a enye koraa afi Brazilfo ne ahɔho a wɔn bo afuw adifudepɛ nhyehyɛe ahorow a ɛwɔ Brazil no hɔ;
- Ɔhyew bɛbɔ South Korea, Japan, China, Philippines, Taiwan, Laos, Thailand, na yebenya Ahum a ano yɛ den a mframa a ano yɛ den yiye ne ɔsɛe bɛba;
- Ɔhyew a ɛba Europa betumi akunkum nnipa pii; Germany, Bulgaria, France, Portugal, Spain, Italy hyia nsu a wonnya; ogya ne nsuyiri, ahum, mframa a ɛbɔ ne ɔsɛe;
- Ogya pii a ɛbɛtɔ wɔ Spain, France, Germany, Portugal ne Italy bɛtrɛw akɔ mmeae pii na wɔn a wɔte hɔ no begyae wɔn afie;
- Brazilfoɔ ɔpepem pii kɔ mmɔnten so, wɔ adanseɛ a ɛkyerɛ sɛ wɔyɛɛ nsisi wɔ afe 2022 abatoɔ no mu, ɔyɛkyerɛ akɛseɛ, sikasɛm mu ahokyere, na ebia wɔrempɛ sɛ wɔbɛto aba dodoɔ wɔ afe 2024 abatoɔ no mu akyi – na wɔbɛtew atua atia atumfoɔ ne amammuifoɔ a wɔde wɔn ho ahyɛ mu no, ɛbɛyɛ saa amammui mu ntawntawdi atrɛw na wɔasesa sobo ahorow wɔ tumi horow ntam no, atuatew a nnipa pii bɛkɔ so wɔ Brazil no bɛkɔ so, Brazilfo bedi awerɛhow na wɔn bo befuw nea ebefi atemmu a wɔde bɛba Asɛnnibea ahorow bi mu a wɔde tia obi a ɔpɛ sɛ ɔyɛ ɔmanpanyin a agye din no mu aba no ho; ɛbɛtrɛw atuatew a wɔde tia ɔtaa a ebetumi aba no mu wɔ intanɛt so nyinaa; wobehu nso sɛ ebia nnipa pii a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn a na wɔwɔ wɔn mu ahotoso no de wɔn ho ahyɛ nhyehyɛe kɛse yi mu (yebenya nsɛnkyerɛnne pii);
- Nsɛnkyerɛnne a ɛkyerɛ sɛ kuw bi a wɔwɛn a wɔreba atia Asomfo, amammuifo ne atɛntrenee nhyehyɛe no mufo, betumi de nkwa ato asiane mu;(adaeso da no adi)
- Ɔhyew a ɛkɔ fam kɛse no ba Brazil kesee fam, wɔ mmeae bi wɔ Rio Grande do Sul, Santa Catarina, ne Paraná-Brazil; hangover, asorɔkye akɛse bɔ mpoano wɔ Brazil ne wiase mmeae nyinaa;
- Asasewosow ne ɔtopae ntua a esii wɔ Türkiye no ma nnipa pii awuwu wɔ ahenkurow no mu;
- Ahum, osu kɛse tɔɔ USA, ahum ne ahum a ano yɛ den wɔ Mexico, Honduras, Costa Rica, Jamaica, ne ogya, ɔhyew no akunkum nnipa pii;
- Ɔyɛkyerɛ akɛse a wɔbɛyɛ wɔ Venezuela, ebia wɔbɛtow ahyɛ Ɔmampanyin Maduro so anaasɛ wɔbɛkyere no, nkwa da asiane mu, nhyehyɛe wɔ hɔ sɛ wɔbɛbɔ mmɔden atia ɔmanyɛfo yi nkwa;
- Ahum kɛse bi rebɛn Taiwan ne China, na ebetumi ama nnipa pii akunkum wɔn; mframa a ano yɛ den yiye
- Osu kɛse tɔe wɔ Australia, New Zealand, na ɛmaa nnipa a wonni afie na wowuwui wɔ ɔman no mu nyinaa.; wɔ mmeae bi no yebenya ogya; asasewosow a ano yɛ den asi Australia;
- Wɔ USA no, sikasɛm mu ahokyere, sikasɛm mu ahokyere mu yɛ den wɔ ɔman no mu, amammui mu ahotosoɔ a ɛso tew kɛseɛ – ɔkwan foforɔ so no, ahum a ano yɛ den ma nnipa nni afie wɔ Nebraska, Ohio ne mmeaeɛ foforɔ nso, na mframa bɔ boro kilomita 220 na nnipa pirapira na wokum wɔn wɔ ɔman no mu; ogya akɛse trɛwee wɔ ɔman no mu nyinaa;
- Ɔhaw betumi ayɛ Argentina haw akɛse no mu biako; sɛ yɛde ɔhaw ahorow a ɛfa asasewosow, osu kɛse a ɛtɔ, a ɛbɛbɔ Uruguay ne Paraguay nso, wɔn a wɔapirapira wɔ aman yi mmeae bi no to nkyɛn a – awɔw asorɔkye bɛbɔ mmeae bi na ebetumi ama asukɔtweaa atɔ;
- Anyɛ yiye koraa no, ntua a ɛkɔɔ so wɔ Russia kunkum nnipa 16 wɔ baabi a ɛbɛn Moscow; na asasewosow a ano yɛ den ba ɔman no mu. Ɔmanfo atuatew betumi ama wɔne Ukraine ntawntawdi no aba awiei, na wɔbɛbɔ mmɔden sɛ wobeyi Vladimir Putin afi tumidi mu, na wɔde ne nkwa ato asiane mu;
- Osu kɛse ne ɔhyew ma Perufo gyaw afie bi (Peru); ogya ne osu kɛse a ɛtɔ wɔ mmeae bi – ebia asasewosow a ano yɛ den;
- Wɔ England no, ɔhyew a ano yɛ den, mframa a ano yɛ den, osu a ɛsɛe ade, ne mmɔden a wɔbɔ sɛ wɔde ogya nhama bɛtow ahyɛ ɔman no so, betumi ama nnipa pii ayɛ wɔn ayayade wɔ ɔman no mu;
- Philippines osu kɛse tɔe na asasewosow bi sii ɔman no so;
- Indonesia asasewosow a ano yɛ den ba ɔman no so – ɔkwan foforo so no, ogya bepɔw pae, osu kɛse nso tɔ Jakarta, na wimhyɛn a ebetumi ahwe ase;
- Ɔpɛ ne awɔw a ano yɛ den no kɔ so wɔ Brazil, a ebetumi de asiane kɛse aba wɔ nsoromma mu hwɛbea (Spotted fever) Na wim tebea bi trɛw wɔ Brazil ne aman afoforo so. Wɔ Atifi Apuei no osu a ɛsɛe ade ne nsa a wɔnom;
- Asasewosow a ano yɛ den ba Japan, na ebetumi ama wɔapirapira wɔ ɔman no mu; osu ne ɔhyew a ano yɛ den betumi ama nnipa awuwu;
- Asasewosow a ano yɛ den ba Chile na ebetumi ama nnipa pii awuwu wɔ ɔman no mu;
- China, a ɛrehyia anhwea ahum no, nso wɔ mmeae bi osu kɛse tɔ ma wɔn a wɔayɛ wɔn basabasa, ade a ɛhaw adwene bɛyɛ ɔpɛ ne kuayɛ a ɛrepira wɔ ɔman no mu;
- South Korea, osu a ɛtɔ kɛse, – odiyifo ne odwontofo a wagye din wu;
- Ntua a ɛbaa Afghanistan no kunkum nnipa bɛboro 10 wɔ baabi a ɛbɛn ahenkurow no;
- Asasewosow a ano yɛ den aba Pakistan, ebetumi ama nnipa pii awuwu wɔ ɔman no mu;
- Kwae mu ogya ne ɔpɛ tɔɔ Indonesia, Malaysia, Sri Lanka a ɛmaa nnipa wuwui ne wɔn a wɔapirapira wɔ ɔman no mu nyinaa;
- Ɔpɛ a emu yɛ den betumi afi ase aba Thailand, India, Laos, Burma, Sri Lanka, betumi ama nsu a enni nsukorabea ahorow mu na apira nnɔbae ne mfuw a ɛwɔ aman a yɛadi kan aka ho asɛm no mu;
- Asasewosow a ano yɛ den ba Alaska ma ɔsɛee nneɛma ne wɔn a wɔapirapira wɔ baabiara;
- Ogya bepɔw bi a ɛretu wɔ Hawaii fi ase, ahum akɛse, asasewosow ba supɔw no so, .
- Nsɛmmɔnedi pii a ɛtrɛw wɔ USA, betumi ayɛ anyɛ yiye koraa no nnipa 25 a wɔbɛn Sukuu bi ayayade; aguadibea ne asawdan bi mu;
- Ntua a ebetumi aba wɔ Sweden ne Denmark; na ebetumi ayɛ nnipa a wɔn ho nni asɛm pii ayayade;
- Wɔ Spain no, sɛ wɔde sekan ne atuo tow hyɛ obi so a, ebetumi apira nnipa a wɔn ho nni asɛm; keteke akwanhyia betumi ayɛ nnipa a wɔn ho nni asɛm ayayade;
- Asasewosow a ano yɛ den ba Taiwan na ebetumi ama nnipa pii awuwu; mframa ne asiane afoforo a ɛbɛba ɔman no so da nkyɛn a; atuo a wɔtow gu ɔmanyɛfo so;
- Wimhyɛn akwanhyia bi a ɛbɛn Colombia, a ebetumi ama nnipa pii awuwu;
- Anyɛ yiye koraa no, ntua a ɛba Kenya no kunkum nnipa 5; ahɔhodan mu atopae a wɔtow;
- Wɔ Republic of Congo no, ɔtopae a ɛtɔ betumi akunkum nnipa pii, ntua nso betumi ama nnipa pii awuwu wɔ mfiridwuma beae bi; osu kɛse tɔ, nsuyiri sɛe ɔman no;
- Wɔ Cambodia no, Vietnam ɔhyew ne osu kɛse de asasewosow, nsuyiri ne wɔn a wɔapirapira ba aman yi mu. Na wɔ mmeae bi no, ɔpɛ pii sɛe mfuw no wɔ mpɔtam hɔ kuayɛ mu;
- Osu kɛse tɔ Singapore wɔ Asia na ɛma nnipa pii suro;
- Wɔ Italy no osu kɛse tɔ, ɔhyew, nso asasewosow a ano yɛ den ma nnipa pii a wɔapirapira wɔ ɔman no mu;
- Wɔ South Africa no, osu ne nsuyiri sɛe ɔman no, ɔkwan foforo so no, basabasayɛ tebea horow, ɔyɛkyerɛ ahorow kɔ so, nyɛ nea eye sen biara.
- Wɔ Portugal no, yɛbɛda so ara anya ogya bi, na wɔ Cape Verde, ne mmeae afoforo no, yebenya nsuyiri, mframa a ano yɛ den ne ɔsɛe;
- Wɔ Canada no, ɔhyew a ɛboro so, ogya, na wɔ mmeae bi no nsuyiri, a mframa a ano yɛ den yiye ne ɔsɛe ba;
- Wɔ Rio de Janeiro, Espirito Santo, São Paulo no, osu kɛse ne nsuyiri tɔɔ mmeae yi ma ɔsɛee nneɛma pii;
- Wɔ Sicily, Malta no, ogya ne osu kɛse betumi ama nnipa awuwu;
- Ntua foforo wɔ Bolivia, a ebetumi akunkum nnipa pii a wɔn ho nni asɛm na wɔayɛ nhyehyɛe sɛ wobekum ɔmanyɛfo bi a wagye din; Osu kɛse a ɛtɔ ne asasewosow a ano yɛ den a ebetumi aba;
- Guatemala tia adifudepɛ na yɛbɛnya ntawntawdie ne owuo wɔ ɔman no mu; sɛnea ebetumi aba sɛ ɔmanyɛfo bewu;
- Nhyɛso kɛse wɔ Haiti, a ntawntawdi ne ntua wɔ ɔman no mu; osu ne nsuyiri sɛe;
- Wɔ India no, ɔhyew betumi asɛe nneɛma pii, na keteke akwanhyia foforo bi kunkum nnipa pii. Na wɔ mmeae bi no, nsuyiri ne ahum betumi akunkum nnipa pii;
50, Ntua a ɛbɛba France ne Belgium no betumi ayɛ nnipa pii ayayade; wɔ mmeae bi no, ahum betumi asɛe nneɛma na ebetumi akum nnipa.
- Wobetumi ayi Jair Messias Bolsonaro afi n’ahenni so mfe 8, na nsɛm ho amanneɛbɔfo ahofadi wɔ asiane kɛse mu wɔ Brazil;
- Odwontofo Madonna betumi anya akwahosan ho haw a emu yɛ den na ɔwɔ asiane kɛse mu